Pijnpolikliniek.Info

 
 
 
Algemene info                              
 
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 

DC Klinieken†Roermond†††††††††† †††† † 23†september 2011 www.pijnpolikliniek.info

Deze†informatie is bestemd voor patiŽnten, die chronische pijn hebben. Ook voor familieleden kan het zinvol zijn de†informatie te lezen. In deze†informatie leest u†over de behandeling van chronisch benigne pijn d.m.v. opiaten (morfine-achtige pijnstillers).

Behandeling van Chronisch Benigne Pijn door middel van Opiaten

Inleiding

Uw behandelend arts zal uw pijn gaan bestrijden met opiaten (middelen die van opium zijn afgeleid). Dit zijn sterk werkende morfine-achtige pijnstillers. Deze informatie is bedoeld om U op de hoogte te brengen van de achtergronden, de gang van zaken en de bijwerkingenen van deze behandeling.

Geschiedenis van opiaten

Opium was in de oudheid al in gebruik voor bestrijding van pijn. In het Midden Oosten werd het al in de middeleeuwen gebruikt door artsen. Van daar spreidde het gebruik uit naar India en China. In de 19de eeuw werd met name door de Engelse een winstgevende handel gedreven met China, waarbij de Engesle thee kochten van de Chinezen en in ruil daarvoor Opium verkochten. Toen de Chinezen Opium wilde verbieden, heeft Engeland China de oorlog verklaard.

††††††††††

Opium Teelt†††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††††† De Opium Oorlog 1842

In 1806 werd morfine geisoleerd uit opium. Dit werd later vooral in de vorm van een drankje toegepast, dat vrij makkelijk verkrijgbaar was voor veel toepassingen.

heroine en morfine drankjes voor asthma en tandpijn bij kinderen

Pas aan het eind van de 19de eeuw werd, nadat morfine door middel van injectie naalden werd toegediend, voor het eerst morfine verslaving beschreven. In 1898 werd heroÔne uitgevonden om morfine verslaving te ''behandelen". Pas in 1911 werd op de Internationale Opium Conferentie in Den Haag gesproken van het gevaar van verslaving. Dit leidde in 1918 tot de Opium Wet. Hierin werd het gebruik van opiaten sterk aan banden gelegd. Er kwamen strenge regels die het gebruik van deze middelen zodanig beperkten dat veel patiŽnten met ernstige pijnklachten niet de pijnstillers kregen die ze nodig hadden.


††

pijnladder

In 1986 kwam een kentering toen de Wereld Gezondheids Organisatie met de "pijnladder" kwam als voorstel voor behandeling van pijn bij kanker. Het zou nog tien jaar duren voordat ook patiŽnten met "goedaardige" pijn eveneens met opiaten†konden worden behandeld. Inmiddels is bekend dat morfine in tabletvorm zelden tot verslaving leidt. Hetzelfde†geldt voor opiaten in pleistervorm.†Dit neemt niet weg dat het plotseling staken van het gebruik van opiaten tot ontwenningsverschijnslen kan leiden.

Pijnmedicatie

De reden van het gebruik van opiaten bij de behandeling van uw pijnklachten is het feit dat uw pijn niet op een andere wijze tot een aanvaardbare niveau kan worden teruggebracht. Benadrukt dient te worden dat het streven is om een "aanvaardbare niveau" van de pijn te bewerkstelligen. Een volledige uitschakeling van de pijn is meestal niet mogelijk. Wanneer de dosering van opiaten te hoog wordt zal de kans op bijwerkingen toenemen. De kunst is om een balans te verkrijgen tussen het pijnstillend effect en het optreden van bijwerkingen.

Over het algemeen zal de ernst van de pijn niet op alle tijdstippen gelijk zijn. Vandaar dat het noodzakelijk is om frequent gecontroleerd te worden en de dosering regelmatig aan te passen. Om te bezien of deze therapie voor u zinvol is zal er eerst gedurende een proefperiode het opiaat worden voorgeschreven. De keuze kan bestaan uit een tablet- of capsulevorm danwel toediening d.m.v.een pleister. Gedurende deze proefperiode zal gelet worden op de werkzaamheid, welke dosering voor u van toepassing is en de eventuele bijwerkingen. Na deze proefperiode bepaalt u zelf of deze vorm van pijnstillende therapie voor u afdoende is.

Er moeten een aantal principes in acht worden genomen. Belangrijk is dat u niet moet wachten met het innemen van de medicatie tot de pijn onhoudbaar is. U moet proberen de pijn voor te zijn. Neem een pijnstiller zo regelmatig mogelijk in. Op die manier kunt u de terugkeer van pijn voorkomen.

Er zijn veel vooroordelen tegen middelen als morfine als zouden deze gevaarlijk zijn. Mits men zich aan bepaalde regels houdt, is dit zeker niet van toepassing bij toepassing in tablet-, capsule- of pleistervorm. Bij opiaten (morfine-achtige middelen), hoeft men doorgaans niet bang te zijn voor verslaving of voor problemen met de ademhaling. Er is dus geen reden om terughoudend te zijn met pijnstillers. Een zekere gewenning kan verwacht worden, maar het is in de meeste gevallen mogelijk de dosering van de medicamenten te verhogen zonder dat deze onwerkzaam worden.

Morfine is op zichzelf een snel en kortwerkend middel. Sinds†20 jaar bestaan er echter middelen met een vertraagde afgifte, zodat de werkingsduur verlengd wordt. Het bekendste van deze middelen is MS Continģ. MS Contin bestaat in verschillende doseringen. De effectieve werkingsduur is 8-12 uur en het middel dient men minmaal 2 maal daags in te nemen. De dosering kan zonodig om de paar dagen verhoogd worden. Het is te krijgen in de sterktes 10, 15, 30, 60, 100 en 200 mg. Een maximum dosering bestaat niet. De enige beperkingen zijn eventueel de bijwerkingen die kunnen optreden. De drie belangrijkste bijwerkingen van MS Contin zijn: verstopping, misselijkheid en slaperigheid.

Verstopping treedt bijna altijd op, zeker bij een hoge dosering. Daarom krijgen alle patiŽnten, die MS Contin gebruiken ook een laxeermiddel. Misselijkheid treedt slechts op bij 30-40% van de patiŽnten en wordt alleen zonodig behandeld. Het optreden van sufheid is zeer wisselend, maar ook dit kan eventueel met medicamenten behandeld worden. Onderdrukking van de ademhaling treedt alleen op bij zeer plotselinge verhoging van de dosering, met name bij patiŽnten die dit middel nooit eerder gehad hebben. Bij een te hoge dosering bestaat een antigif: Narcan (naloxon).

Bij plotseling staken van morfine kunnen ontwenningsverschijnselen optreden. Soms kan de behandeling worden gestopt omdat de pijn door de behandeling van de kanker afneemt of door een zenuwblokkade. In dat geval is soms begeleiding nodig om het gebruik van de morfine af te bouwen omdat hierbij ontwenningsverschijnselen kunnen optreden (versnelde hartslag, zweten). Doorgaans lukt dat goed bij patiŽnten die weinig pijn hebben.

* Kapanolģ (dit zijn capsules die morfine bevatten met een beduidend langere werkingsduur zodat ze vaak slechts ťťnmaal daags ingenomen hoeven te worden). Kapanol is in de sterktes 20 mg, 50 mg en 100 mg te krijgen. Het werkt pas maximaal 9 uur na inname.

* Oxycontinģ heeft als werkzame stof oxycodon i.p.v. morfine. Aanvankelijk was het tekrijgen in sterktes 5mg, 10 mg, 20 mg en 40 mg. Kort geleden werd diet uitgebreid naar 15 mg, 30 mg, 60 mg en 120 mg. De samenstelling is bovendien zodanig dat het niet alleen lang werkt maar ook snel (binnen een uur) De werkingsduur is ongeveer 12 uur.

*Palladon SR heeft als werkzame stof hydromorfon. Ook hier is de werkingsduur ongeveer 12 uur.

†††††††† †

†††††††††† MS Contin††††††††††††††††††††††††††††††† Kapanol†††††††††††††††††††† OxyContin†††††††††††††††† Palladon SR

* Durogesicģ pleisters die fentanyl bevatten. Fentanyl is een morfine-achtige stof. Er†waren†pleisters in vier sterktes, namelijk 25,50,75 en 100. De sterkte wordt gemeten in de microgram afgifte per uur. Sinds de invoering van de D-trans technologie is er ook nog een lager dosis verkrijgbaar, namelijk 12 mcg per uur. De werking begint pas 12 uur nadat de pleister is opgeplakt. De werkingsduur van een pleister is drie dagen. Hierna kan men hem vervangen door een nieuwe pleister. De pleisters lijken minder verstopping en misselijkheid te veroorzaken dan de andere genoemde middelen. Veel patiŽnten hebben geen laxeermiddel nodig.

††††††††††††††††††††††††††† †††††††††††††

Omdat pijn niet altijd de hele dag even hevig is, kan het soms moeilijk zijn de pijn met de bovengenoemde langwerkende middelen te onderdrukken. Voor korte hevige pijn is men beter af met een kort werkend middel zoals Oramorphģ of Oxynormģ. (Sevredol is sinds kort uit de handel) Dit is morfine of oxycodon dat in tablet vorm dat binnen een half uur begint te werken maar ook weer binnen een paar uur is uitgewerkt. Door de snelle opname in de bloedbaan kunnen de bijwerkingen ook plotseling komen opzetten.




omrekentabel opiaten:

Bijwerkingen

De drie belangrijkste bijwerkingen van MS Contin zijn: verstopping, misselijkheid en slaperigheid. Verstopping treedt bijna altijd op, zeker bij een hoge dosering. Daarom krijgen alle patiŽnten, die MS Contin gebruiken ook een laxeermiddel. Misselijkheid treedt slechts op bij 30-40% van de patiŽnten en wordt alleen zonodig behandeld. Het optreden van sufheid is zeer wisselend, maar ook dit kan eventueel met medicamenten (Ritalinģ) behandeld worden. De bijwerkingen van Noceptin en Kapanol zijn vergelijkbaar. De pleisters lijken minder verstopping en misselijkheid te veroorzaken dan de andere genoemde middelen. Veel patiŽnten met peisters hebben geen laxeermiddel nodig. Daarentegen kunnen de pleisters huidirritatie of allergie veroorzaken waardoor een alternatieve behandelings route moet worden gezocht.

Een andere hinderlijke bijwerking is overmatig zweten. Daarnaast gaat bij een klein percentage van de patiŽnten de sufheid gepaard met hallucinaties en waandenkbeelden. Dit ziet men vrijwel uitsluitend bij hoge doseringen. Verder kan bij hoge doseringen spontane spiertrekkingen (myoclonus) optreden.

Complicaties

Onderdrukking van de ademhaling treedt alleen op bij zeer plotselinge verhoging van de dosering, met name bij patiŽnten die dit middel nooit eerder gehad hebben. Bij een te hoge dosering bestaat een antigif Narcan (naloxon).

Verslaving treedt op bij minder dan 1% van alle patiŽnten die opiaten gebruiken. Mensen die in het verleden problemen hebben gehad met alkohol-, drugs- of geneesmiddel- verslaving hebben een verhoogd risico op deze verslaving. Dit is veel meer een kwestie van karakterstrukteer dan van het middel zelf. Hoewel het dus vrij zeldzaam is moet hier wel aandacht aan besteed worden.

Soms kan de behandeling worden gestopt omdat de pijn spontaan of door een behandeling afneemt (zenuwblokkade). Soms wordt de behandeling gestaakt doordat de bijwerkingen onaanvaardbaar zijn. Bij plotseling staken van morfine e.d. kunnen ontwenningsverschijnselen optreden (versnelde hartslag, zweten). Daardoor kan het noodzakelijk zijn de opiaten langzaam af te bouwen. In een aantal gevallen is begeleiding nodig om het gebruik van de morfine af te bouwen. Hierbij is soms het hulpmiddel clonidine noodzakelijk.

Vragen?

Indien u nog vragen heeft dan kunt u deze altijd bespreken met uw behandelend arts.

P.C. de Jong†††††
††

© PijnPolikliniek.info, last changed on 23-02-2008

†††††††††

morfine

oxycodon

hydromorfon

fentanyl

morfine

tablet (SR)

tablet (SR)

tablet (SR)

pleister

i.v. / s.c.

mg/24 uur

mg/24 uur

mg/24 uur

mcg/uur

mg/24 uur

30

15

12

10

60

30

8

25

20

120

60

16

50

40

180

90

24

75

60

240

120

32

100

80

+60

+30

+8

+25

+20

 
© NIV Webhosting Swalmen - Laatste wijziging op 10-03-2016