Pijnpolikliniek.Info

 
 
 
                 patienten voorlichting            
 
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 
     
 

Euthanasie in Nederland††††††††††††††††††††††† 14 juni 2008

www.pijnpolikliniek.info

De behandeling van Pijn bij kanker maakt deel uit van de palliatieve geneeskunde. Dit is een onderdeel van de geneeskunde waarbij het niet gaat om het genezen van kanker, maar zuiver om het verzachten van leed, dat veroorzaakt wordt door vele symptomen, waarvan pijn er slechts ťťn is.

In veel gevallen is het mogelijk om het leed te verzachten, door symptomen te bestrijden tot een niveau dat voor de patiŽnt aanvaardbaar is. Dat neemt niet weg dat de situatie uitzichtloos kan zijn. Het leed bestaat niet altijd alleen uit symptomen als pijn, misselijkheid of uitputting. Som kan verlies van eigenwaarde, verlies van controle of zelfbeschikking, of verlies van waardigheid er toe leiden dat er sprake is van ondraaglijk leed.

Zelfs met alle kennis en middelen waar we vandaag te dag over kunnen beschikken is het soms mogelijk dat mensen met kanker of andere ernstige ziekten, langdurig en ondraaglijk lijden. Onder dergelijke omstandigheden hebben maatregelen die het leven verlengen geen enkele zin. In tegendeel, de patiŽnt wil graag sterven om van het leed af te zijn en vraagt soms om het leven te bekorten.

In Nederland zijn er twee mogelijkheden om dit te bereiken: de palliatieve sedatie en de euthanasie (of hulp bij zelfdoding). De palliatieve sedatie is sterk in opkomst en heeft, indien netjes uitgevoerd, niet primair tot doel het leven te bekorten. Dat in de praktijk dit vaak toch gebeurt, dat men de palliatieve sedatie gebruikt als een vorm van euthanasie, zonder de administratieve rompslomp, †is eigenlijk in strijd met de landelijke richtlijnen en de wet. Euthanasie is in Nederland, sinds 2001 bij de wet geregeld. Nederland was het eerste land om dit te doen, en werd later gevolg door BelgiŽ en Spanje. (zie de tekst van de wet)

Hoewel euthanasie niet een essentieel onderdeel van de palliatieve geneeskunde en de pijnbestrijding is, liggen ze wel in elkaars verlengde. Men kan een goede palliateur zijn zonder ooit euthanasie toe te passen. Goede kennis van de palliatieve geneeskunde zal de noodzaak om euthanasie toe te passen wel doen verminderen, maar niet helemaal uit bannen. De grote meerderheid heeft in Nederland euthanasie geaccepteerd als een reŽle optie aan het eind van het leven.

De geschiedenis

Euthanasie is van alle tijden en alle landen, maar door de jaren werd het vooral stiekem toegepast. Dat geldt nog steeds voor de meeste landen. In de jaren zeventig waren er in Nederland al pioniers die euthanasie openlijk toepasten. De artsen die dit deden riskeerden een gevangenisstraf.

De KNMG (Koninklijk Maatschappij tot Bevordering van de Geneeskunst) nam in 1984 een standpunt in waarin het duidelijk was dat euthanasie onder bepaalde omstandigheden gedoogd diende te worden. Men deed een beroep op het juridisch begrip ďovermachtĒ. Dit kan men vergelijken met de situatie waarbij een bestuurder van een auto uit moet wijken om een kind niet te raken, maar daarbij een hond doodrijdt. Uiteraard is net niet de bedoeling van de bestuurder om de hond te raken, maar onder de omstandigheden is dit wel begrijpelijk. Het kind doodrijden is erger.

Vanaf dat moment was het zo dat de arts die zich aan de regels van de KNMG hield, riskeerde daarbij geen gevangenis straf meer. In de jaren tachtig was het nog wel zo dat de politie er aan te pas kwam. De arts die euthanasie gepland had meldde zich tevoren bij de recherche, en gaf de gegevens door. Na dat de euthanasie had plaatsgevonden, meldde hij zich opnieuw en werd hij vervolgens verhoord. Het dossier kwam bij de procureur te recht, die vervolgens kon besluiten de arts vrij te spreken van vervolging.

Gedurende 15 jaar bleef de situatie bestaan dat alleen in Nederland euthanasie mogelijk was, hoewel het formeel nog verboden was. Pas in 2001 kwam de ďWet toetsing levensbeŽindiging op verzoek en hulp bij zelfdodingĒ. Hierbij werd euthanasie formeel in de wet geregeld.

De wet

Volgens de huidige wetgeving moet voor euthanasie of hup bij zelfdoding aan de volgende voorwaarde worden voldaan:

De zorgvuldigheidseisen, bedoeld in artikel 293, tweede lid, Wetboek van Strafrecht, houden in dat de arts:

a. de overtuiging heeft gekregen dat er sprake was van een vrijwillig en weloverwogen verzoek van de patiŽnt,

b. de overtuiging heeft gekregen dat er sprake was van uitzichtloos en ondraaglijk lijden van de patiŽnt,

c. de patiŽnt heeft voorgelicht over de situatie waarin deze zich bevond en over diens vooruitzichten,

d. met de patiŽnt tot de overtuiging is gekomen dat er voor de situatie waarin deze zich bevond geen redelijke andere oplossing was,

e. ten minste ťťn andere, onafhankelijke arts heeft geraadpleegd, die de patiŽnt heeft gezien en schriftelijk zijn oordeel heeft gegeven over de zorgvuldigheidseisen, bedoeld in de onderdelen a tot en met d, en

f. de levensbeŽindiging of hulp bij zelfdoding medisch zorgvuldig heeft uitgevoerd.

De tweede onafhankelijk arts moet een zogenaamde SCEN-arts zijn. SCEN artsen zijn speciaal opgeleid voor deze taak, en wordt op afroep geconsulteerd als een arts bij zijn patiŽnt euthanasie wil toepassen. (SCEN = Steun en Consultatie bij Euthanasie in Nederland) Aanvankelijk waren dit uitsluitend huisartsen en verpleeghuisartsen. Sinds enkele jaren doen ook medische specialisten mee als SCEN-arts en worden ze ook in het ziekenhuis geconsulteerd en niet alleen in de huisarts praktijk.

Het wordt sterk aanbevolen, de euthanasiewens duidelijk te maken in een schriftelijke wilsverklaring (codicil)

In de overlijdensverklaring bestaat er de mogelijkheid om behalve natuurlijke of onnatuurlijke dood ook euthanasie aan te geven. Het hele proces wordt getoetst door de zogenaamde regionale toetsingscommissie, die nagaat of aan de zorgvuldigheids eisen is voldaan. Er komt nu normaal gesproken geen politie of rechtbank aan te pas.

Voor verder informatie over euthanasie wordt verwezen naar de website van de Nederlandse Vereniging voor Vrijwillige Euthanasie.

P.C. de Jong

 
© NIV Webhosting Swalmen - Laatste wijziging op 10-03-2016